Chill man, wees een boedha!

Oosterse invloeden worden steeds beter zichtbaar in de sport. Van Boeddhabeelden op het trainingscomplex van Bayern München tot de toepassing van mindfulness in de NBA. Het is met name Phil Jackson, de man achter de successen van Michael Jordan en de Chicago Bulls, die de principes van mindfulness een centrale plek toedicht in zijn coachingsfilosofie. Maar ook Gert-Jan Verbeek, die als trainer van AZ dit seizoen lang meedeed om de titel, onderstreept het belang van een optimale mindset bij het leveren van topprestaties.

AZ1

AZ2

“Chill man, wees een boedha” zegt ook zeiler Pieter Jan Postma. Opgaan in de sport noemt hij dat. Eén worden met de activiteit. En dat is nu precies waar het bij mindfulness om draait. Het gaat erom dat je je aandacht richt op het moment. Daarbij moet je een bepaalde houding aannemen ten opzichte van je gedachten. Een open en nieuwsgierige houding, zonder een oordeel te vellen over de gedachten die voorbij komen. Een voorbeeld. Stel je voor dat je aan het sporten bent en dat je je opeens bedenkt dat je later op de dag nog boodschappen moet doen. De gedachte is dus: “Ik moet nog boodschappen doen vandaag.” Deze gedachte leidt af van de activiteit waar je op dat moment mee bezig bent. Juist ja, sporten dus!

Er zijn nog veel meer afleidende gedachten. Vaak gaat het dan om gedachten die te maken hebben met de oorzaak (“als ik die penalty niet had gemist, dan hadden we gewonnen”) of het gevolg (“als ik deze penalty erin schiet, dan winnen we de Champions League) van je acties. Als die ongewenste gedachten ronddwalen in je hoofd, dan kun je verschillende dingen doen:

1) Je kunt denken: “Oh nee dat moet ik helemaal niet denken, als ik dat denk gaat het mis, dan kunnen we de overwinning wel vergeten, dan gaat het wéér mis, hoe moet ik dat mijn sponsor uitleggen, of de media?

2) Of: “Als ik deze erin schiet dan winnen we de Champions League! Dan vieren we straks feest en mag ik de cup met de grote oren omhoog houden! Wat zal iedereen dan blij zijn! En die winstpremie is dan natuurlijk binnen!

3) Je kunt ook denken: “goh ik denk dus dat en dat, wat grappig eigenlijk. Hmm.” (open, nieuwsgierig, geen oordeel).

De derde optie kenmerkt de mindset van iemand die mindfulness toepast: open, nieuwsgierig en zonder oordeel. Je dwaalt niet af naar een negatief (1) of positief (2) gevolg van je actie, maar je blijft in het moment. En dat is waar het om draait als het gaat om het leveren van topprestaties. De optimale prestatietoestand wordt ook wel ‘flow’ genoemd en één van de kenmerken van flow is dat je volledig opgaat in het moment, in de activiteit waar je op dat moment mee bezig bent. Mindfulness is dus een manier die je kan helpen om in die optimale prestatietoestand te komen.

Aan de slag!

Hoe kun je dit nu toepassen in jouw sport? Een manier is om gebruik te maken van de drie A’s: aware (bewustwording), accept (accepteer) en action (actie).

1) Aware : Wees bewust van wat je tegen jezelf zegt. Welke gedachten helpen je om beter te presteren en welke gedachten leiden alleen maar af?

2) Accept : Accepteer dat je deze gedachten hebt en ga er niet over in discussie in je eigen hoofd.

3) Action : Stop met het vellen van een oordeel over je eigen gedachten (zowel positief als negatief) en focus je op een bepaalde actie. Stel je hierbij de vraag of je op dat moment iets beters kan denken? Focus bijvoorbeeld op je ademhaling. Of op het doel dat je op dat moment nastreeft.

Bij mindfulness gaat het dus om bewustwording (van je eigen gedachten) en weten dat je uiteindelijk zelf bepaalt waar je je op gaat focussen. Jij bent immers degene die bepaalt wat je denkt. Daar heb je controle over. Dat is waar het in sport (maar ook in het leven) om draait: stop je energie in de zaken waar je controle over hebt!

“I used to believe that the day I could accept defeat was the day I would have to give up my job. But losing is an integral part of the dance as winning. Buddhism teaches us that by accepting death, you discover life. Similarly, only by acknowledging the possibility of defeat can you fully experience the joy of competition.”

Phil Jackson

Literatuur

Eiring, K.M., & Hathaway, C.M. (2010). Mindfulness and sport psychology for athletes: consider awareness your most important mental tool (e-book).

Jackson, P., & Delehanty, H. (2006). Sacred hoops. Hyperion: New York (NY).

Bouwman, R. (lente 2012). Zeiler Pieter Jan Postma: het roer gaat om bij mr. nice guy. Helden Magazine, Nr. 12.